Tiêm chủng ở bé và toàn bộ những điều cần quan tâm cho các mẹ

0
7

Về cơ bản có rất nhiều cách phòng bệnh cho bé bên cạnh việc vệ sinh và cách ly nguồn bệnh. Bài này  tapchicuocsong  sẽ bàn về các vấn đề liên quan đến tiêm chủng ở các bé bao gồm toàn bộ các thứ liên quan .

Tiêm chủng phòng bệnh là biện pháp phòng ngừa bệnh có hiệu quả và an toàn, kinh tế. Nhờ có tiêm chủng mà có một số bệnh đã bị loại trừ trên toàn thế giới hoặc không còn gây những vụ dịch lớn.

Tại sao nên tiêm vacxin?

Ngày nay song song với vấn đề tiêm chủng thì đâu đó vẫn còn những người thiếu hiểu biết mang tư tưởng lạc hậu, antivacxin, hậu quả gây hoang mang cho một số các bà mẹ, dẫn tới việc nhiều trẻ không được tiêm chủng và bùng phát lên nhiều vụ dịch gần đây, đặc biệt là dịch sởi.

Muốn đạt hiệu quả cao nhất nhằm tạo miễn dịch cộng đồng thì tỷ lệ bao phủ tiêm chủng phải trên 85% . Tất nhiên khi bạn được tiêm chủng không có ngĩa bạn không bị mắc bệnh đó, bạn vẫn có thể mắc lại như thường nếu trong vùng dịch nhưng bạn bị nhẹ hơn và ít biến chứng nguy hiểm như những người chưa được tiêm chủng.

VACXIN là toàn bộ hay một phần của vi sinh vật được dùng để phòng một số bệnh nhiễm trùng, có thể là toàn bộ vi sinh vật bị bất hoạt, hoặc một phần của vi sinh vật, hoặc chỉ là vỏ polysaccarid liên kết với protein mang , hoặc vi sinh vật sống giảm độc lực hoặc chỉ là các độc tố của vi sinh vật không còn độc nhưng vẫn có thể tạo ra kháng thể khi tiêm.

Qua điều này các bạn thấy được vacxin có nhiều loại không chỉ đơn giản một loại như các bạn antivacxxin hiểu, chúng an toàn khi tiêm và chỉ có tác dụng gây đáp ứng miễn dịch. Nhưng trong vacxin vẫn phải chứa các tá dược đi kèm nhằm đảm bảo chất lượng kháng nguyên như muối aluminum nhưng hàm lượng cho phép và không gây độc cho cơ thể, chúng có tác dụng giảm suy biến kháng nguyên, ngăn ngừa vi khuẩn sống trong vacxin phát triển nhanh và giúp quá trình đáp ứng miễn dịch đạt hiệu quả cao.

Ngày trước trong vacxin thường có chứa Thimerosal là chất bảo quả có chứa thuỷ ngân , nhưng đến cuối năm 2001, tất cả các vacxin trong lịch tiêm chủng đều đã loại bỏ chúng, trừ vacxin cúm bất hoạt. Và thimerosal được chứng minh không hề gây tự kỷ trên các bé tiêm chủng.

Nói tóm lại về cơ bản các thành phần vacxin đều an toàn với bé, chỉ có một số biến chứng do cơ địa mình viết ở dưới. Khi chúng ta tiêm chủng, gần như giúp hệ miễn dịch sinh ra được kỹ năng diệt khuẩn bằng cách sinh ra các kháng thể, kỹ năng thực bào … Vì vậy khi nguồn bệnh chính thức xâm nhập hệ miễn dịch sẽ phát hiện- Vô hiệu hoá hoặc làm yếu – Tiêu diệt các mầm bệnh.

TIÊM CHỦNG MỞ RỘNG

– 24 h đầu sau sinh : lao, viêm gan B

– 2 tháng : combefive 5 in 1 kèm uống bại liệt . hoặc chỉ 6 in 1 mũi 1

– 3 tháng : 5 in 1 mũi 2 kèm uống bại liệt hoặc 6 in 1

– 4 tháng : 5 in 1 mũi 3 kèm uống bại liệt hoặc 6 in 1

– 9 tháng : sởi đợn

– 18 tháng : 5 in 1 nhắc lại và sởi đơn nhắc lại

Các lưu ý cần chú ý khi tiêm các mũi tiêm chủng mở rộng như sau

– Theo lịch tiêm chủng mở rộng trẻ sơ sinh phải được tiêm viêm gan B trong 7 ngày sau sinh ( tốt nhất 24 h đầu sau sinh ) kèm các mũi 1,2,3 trong tháng 2,3,4 . Nếu vì hoàn cảnh nào đó không tiêm được mũi 0 ( 24 h đầu hoặc 7 ngày sau sinh ) thì chỉ cần tiêm mũi 1,2,3 trong tháng 2,3,4 là được

– Tiêm sởi ở việt nam sớm hơn so với các nước đang phát triển là 9 tháng ( nước khác 12-15 tháng ) do đặc điểm dịch tễ , nhưng lại có một điều đặc biệt là thường kháng thể sởi trong sữa mẹ truyền sàng bé trước 12 tháng tuổi giảm đáp ứng miễn dịch với vacxin sởi, nếu trong trường hợp chưa cần thiết để 12 tháng tiêm sởi cho bé cũng được. hoặc tiêm mũi sởi đơn lúc 9 tháng cũng được.

– Hiện nay chương trình tiêm chủng mở rộng đang sử dụng 5 in 1 mới ( bạch hầu, ho gà toàn bào , uốn ván , Hib, viêm gan B ) cho các bé nhưng có nhiều phản hồi không tốt như : phản ứng mạnh, sốc phản vệ chậm do ho gà ở đây là vacxxin toàn bào.

Nếu thực sự đang hoang mang, các mẹ cho bé tiêm dịch vụ 6 in 1 nhé, trong đó có bại liệt thì thường không cần cho bé uống bại liệt nữa.Mình giải thích luôn về ho gà toàn bào trong 5 in 1 ( chứa toàn bộ vi khuẩn ho gà đã bị bất hoạt chứa cả lipo oligosaccarit và vách tế bào ho gà lên có thể gây tác dụng phụ với tần xuất cao) còn ho gà trong 6 IN 1 là vô bào( gồm 1 hay nhiều protein B.pertussis có vai trò kháng nguyên, bao gồm độc tố ho gà được khử độc, một số kháng nguyên khác dạng phân tử lên tác dụng phụ vô cùng thâp).

Ngoài ra miễn dịch do tiêm chủng ho gà tương đối ngắn, 3 năm đầu còn 80% sau đó giảm 50% sau 7 năm và đến 11 tuổi là 0%. Vì vậy khi vào vùng dịch đa số thiếu niên và người trưởng thành vẫn bị dù tiêm chủng một lần rồi và dễ truyền cho bé nhũ nhi gây nguy hiểm.

Qua đó các bạn hiểu phần nào vai trò của tiêm ho gà và thiếu niên trên 11 tuổi nên tiêm lại ho gà . CHỐT : Tiêm 6 in 1 hoặc Tetraxim ( bạch hầu, ho gà, uốn ván., bại liệt ) kèm viêm gan B và Hib nếu các bạn lo về 5 in 1 mở rộng nhiều tác dụng không mong muốn.

– Một số địa phương trong chương trình tiêm chủng mở rộng còn thêm mũi viêm não nhật bản tiêm lúc 12 tháng tuổi, liều 2 sau 1-2 tuần, liều 3 sau 1 năm và nhắc lại sau mỗi 3 năm.

CÁC MŨI TIÊM NGOÀI TIÊM CHỦNG MỞ RỘNG CÁC MẸ CẦN TIÊM

– Rotavirut uống : bắt đầu từ 2 tháng tuối, cách nhau 4 tuần và hoàn thành khi bé được 24-32 tuần

– Phế cầu : loại liên hợp dành cho bé nhỏ tiêm tháng tuổi 2,4,6 nhắc lại khi bé 12 tháng. Ngoài ra với bé trên 2 tuổi hoặc người lớn thì tiêm loại polysaccarit nhắc lại sau mỗi 3 năm

– MMR ( Sởi- quai bị rubella ) là vavxxin sống giảm độc lực ( các mẹ chú ý thành phần nhé ) tiêm cho bé khi 12 -15 tháng tuổi và nhắc lại lúc 6 tuổi

– Thuỷ đậu : vacxxin sống giảm độc lực cho bé từ 12 tháng tuổi, trẻ 12 tháng tiêm 1 liều nhắc lại lúc 4-6 tuổi hoặc sau 3 tháng tiêm liều 1

– Cúm : tiêm cho bé khi bé trên 6 tháng tuổi, trẻ dứoi 9 tuổi tiêm 2 liều cách nhau 4 tuần, trẻ lớn trên 9 tuổi tiêm 1 liều duy nhât. Mỗi năm nhăc lại một lần

– Não mô cầu A,C : Tiêm cho bé 2 tuổi trở lên, nhắc lại sau 3 năm

– Viêm gan A : Tiêm cho bé 12 tháng , nhắc lại sau 6-18 tháng

– Tiêm HPV cho bé gái trên 9 tuổi , là vacxxin hoá trị 4 có khả năng phòng bệnh do HPV type 6,11,16,18 chủ yếu là gây ung thư cổ tử cung, âm hộ, âm đạo bé gái.

– Các mẹ chú ý khi tiêm vacxin: hai VACXIN dạng sống cách nhau it nhất 4 tuần, còn vacxin không phải dạng sống thì tiêm cùng được hoặc khoảng cách bao lâu cũng được. Do hoàn cảnh nào đó mà bé chậm hoặc tăng khoảng cách thời gian tiêm nhắc không làm giảm hiệu quả của vacxxin nên không cần tiêm lại từ đầu. Nhưng khi tiêm gần nhau quá 1 loại vacxxin thì lại giảm tác dụng.

XỬ LÝ THẾ NÀO VỚI CÁC PHẢN ỨNG SAU TIÊM?

Có tương đối nhiều các phản ứng sau tiêm mà chúng ta cần xử lý

– Đối vơi phản ứng quá mẫn cấp tính hoặc sốc phản vệ tốt nhất đưa bé đên viện , tại đó xử lý theo phác đồ. Tất nhiên tỷ lệ trẻ bị cũng không nhiều

– Đau khớp sau khi tiêm MMR có thể kéo dài 10 ngày, trong trường hợp này chỉ cần giảm đau

– Viêm dây thần kinh cánh tay : khi tiêm uốn ván chẳng hạn, bé có cảm giác đau ở bả vai, cơ yếu , trường hợp này chỉ cần giảm đau, bé tự khỏi.

– Hội chứng màng não do tiêm combefive xáy ra sau 48 h hoặc 7-10 ngày với vacxxin sởi : co giật, ý thức rối loạn , hành vi thay đổi thì đến viện điều trị hỗ trợ

– Sốt trên 38,5 độ uống hạ sốt, đau vết tiêm chườm mát, cứng vết tiêm chườm ấm day nhẹ

– Nếu vết tiêm apxxe ( thấy vết tiêm mềm hoặc chảy dịch ) đến viện để chích , dẫn lưu kèm uống kháng sinh

– Viêm hạch trong tiêm lao : nổi hạch tại bên tiêm thường tự tan, nếu hạch dính vào da hoặc rò rỉ thì ra Pk chích rạch vệ sinh

– Khóc thét liên tục trong vòng 3 tiếng sau tiêm dùng hạ sốt giảm đau

– Giảm tiểu cầu khi tiêm MMR thuờng tự khỏi

– Co giật : lau mát kèm xử trí co giật

KHI NÀO BÉ KHÔNG ĐƯỢC TIÊM CHỦNG?

Chống chỉ định chung

– Bé đang mắc các bệnh nhẹ như viêm hô hâp trên hay viêm mũi dị ứng vẫn tiêm bình thường . nếu bé đang bị nặng hoặc cấp tính thì ưu tiên điêu trị trước mới tiêm

– Bé đang dùng corticoid liều cao : 1-2 mg/1 kg / 1 ngày

– Bé đang sốt cao

– Đang dùng thuốc ức chế miễn dịch liều cao

– Đang điều trị kháng sinh hoặc phục hồi bệnh

– Chống chỉ định tuyệt đối khi bé dị ứng với thuốc mà lần đầu tiên có phản ứng nặng hoặc trẻ sốc phản vệ do vacxxin.

Chống chỉ định không được tiêm cho từng loại vacxin

– 5in1 hoặc 6 in 1 : bị bệnh lý não trong vòng 7 ngày sau tiêm chủng , trẻ sốt trên 40,5 độ sau 48 h khi tiêm mũi trước đó, bé có biểu hiện suy sụp hay giống sốc khi tiêm mũi trước đó, có giật sau 3 ngày tiêm mũi trước đó, khóc dai dẳng sau tiêm mũi trước đó. Có nghĩa là gần như các bé tiêm combe five có phản ứng mạnh khi tiêm mũi 1 cần dừng lại

– Sởi – quai bị – rubbella: Có phản ứng với trứng hoặc neomycin , đang mang thai, suy giảm miễn dịch hoặc đang dùng corticoid liều cao, thận trọng khi 3 tháng gần đay dùng IG (annaferon các mẹ hay dùng ) giảm tiểu cầu hoặc có bệnh lý xuất huyết giảm tiểu cầu

– Thuỷ đậu: đang mang thai hoặc bệnh nặng . đang bú mẹ , phản ứng với neomycin, đang suy giảm miễn dịch hoặc bà con huyết thống bậc 1 có suy giảm miễn dịch do di truyền, đang bị lao tiến triển.

– Cúm: dị ứng khí ăn lòng đỏ trứng gà

LƯU Ý KHI TIÊM CHỦNG

– Ở lại cơ sở y tế ít nhất 30 p để theo dõi sức khoẻ bé sau tiêm

– Nếu thấy bé sốt cao trên 39 độ, quấy khóc kéo dài trên 3 tiếng . tím tái, co giật đưa đến viện

– Tuyệt đối không uống hạ sốt trước khi tiêm hoặc ngay sau khi tiêm mà bé không sốt, tránh che đi dấu hiệu phản vệ , nguy hiểm cho bé

– Cần có một số điện thoại hoặc có cách liên lạc với một bác sĩ nhi khoa khi bé tiêm chủng về có biểu hiện khác lạ.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here